سمپاشی

سمپاشی

سمپاشی عبارت از بکار بردن سم یا سموم به اندازه نیاز برای از بین بردن حشرات موذی توسط افرادیکه تخصص آکادمیک یا دانشگاهی در رشته مربوطه داشته ودارای مجوز از وزارت بهداشت می باشند.

استفاده از سموم بدون اطلاعات کافی نه تنها هیچ مشکلی را حل نخواهد کرد بلکه امکان مشکلات یا خطراتی برای محیط اطراف یا موجودات، حتی انسان ومحیط زیست می گردد.

همانطور که میدانید سم باید به اندازه وبرای نوع خاص درخواستی انجام گردد.

در غیراینصورت میتواند باعث خطرات جدی برای کلیه موجودات و همچنین ایجاد سرطان برای انسان شود .

تاریخچه ی سم شناسی

در طول تاریخ بعضی از بندپایان بعنوان دشمن انسان در جهت کاهش محصولات کشاورزی و ناقل بیماری ها شناخته شده‎اند.

انسان از بدو پیدایش و بویژه از آغاز متمدّن شدن، همواره بدنبال روش های مقابله با این دشمنان بوده است.

در زمان های قدیم انسان از مواد طبیعی موجود مانند مواد معدنی و گیاهی برای مبارزه استفاده می‎نمود.

لازم به ذکر است که تا قبل از شروع جنگ جهان دوّم اکثر مواد شیمیایی استفاده شده بر علیه آفات از مواد معدنی چون آرسنیک و گوگرد بودند.

به طور همزمان استفاده از گیاهانی همچون گل پیرتروم, نیکوتین و روتنون نیز مرسوم بود.

دهه ۱۹۴۰ آغازی بود که در آن «انقلاب حشره‎کش ها» بوقوع پیوست.

موارد مصرف سموم:

استفاده از سموم تنها راه حل مبارزه با حشرات نیست

راه حل اساسی مبارزه با حشرات و جوندگان بهسازی محیط و رعایت نظافت و بهداشت محیط است .

در صورتی که این مسایل رعایت نشود ، مدتی پس از سمپاشی مجدداً محیط آلوده به حشرات و ناقلین خواهد شد.

در آن زمانی سم DDT در سطح وسیعی بعنوان حشره‎کش مورد استفاده قرار گرفت.

خاصیت حشره‎کشی این ماده توسط در سال ۱۹۳۹ کشف شد.

بخاطر این کشف و استفاده از آن در کنترل بسیاری از بیماری ها جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۴۸ را از آن پل مولر( کاشف ) ساخت

متعاقباً سم DDT در سطح وسیعتری تولید و مصرف گردید و تولید صنعتی سایر سموم نیز ادامه یافت.

با کشف سم DDT و استفاده از آن در از بین بردن حشرات, سازمان جهانی بهداشت این ماده را بنام (گلوله سحرآمیز) نامید.

این سازمان ادعا نمود با دردست داشتن آن قادر به ریشه‎کنی بسیاری از بیماری ها و ازجمله بیماری مالاریا خواهد بود.

که این موضوع با بروز مقاومت به سموم در حشرات با شکست مواجه شد.

طبقهبندی سموم

سموم را بر اساس منشأ و مواد شیمیایی موجود می‎توان به گروه های زیر طبقه بندی نمود:

۱ ـ سموم کلره :

این گروه از سموم در طیف وسیعی بر علیه آفات و حشرات موذی، مورد استفاده قرار گرفته است.

از مهمترین سمومی که در این گروه قرار دارد می‎توان به سموم ذیل اشاره نمود :

ددت, دیلدرین, BHC, دیکوفول, آلدرین, کلردان, هپتاکلر و اندوسولفان.

از مهمترین خصوصیات این سموم می‎شود به پایداری طولانی آنها در محیط و طیف وسیع حشره‎کشی آنها اشاره نمود.

۲ ـ سموم فسفره :

حشره کش های فسفره مصنوعی، مولکول های آلی حاوی فسفر می‎باشند.

همزمان با جنگ جهانی دوّم این گروه از سموم بعنوان گازهای جنگی توسط آلمانی‎ها سنتز شدند و سپس به خاصیت حشره‎کشی آنها پی برده شد.

تا کنون بیش از ۱۰۰ ترکیب از این سموم به بازار آمده است و از راه های مختلف بر روی حشرات اثر می‎گذارند.

از مهمترین سموم در این گروه می‎توان به مالاتیون, پاراتیون, دیازینون, سیستوکس, متاسیستوکس, تمفوس, کلروپیروفوس متیل , پیریمیفوس متیل, فنتیون و فنیتروتیون اشاره نمود.

خاصیت ابقایی این سموم در مقایسه با سموم کلره کمتر می‎باشد.

 

۳ ـ کارباماتها :

این گروه از سموم از نظر مکانیسم عمل بر روی حشرات شبیه سموم فسفره هستند.

از مهمترین سمومی که در این گروه قرار دارند می‎توان کارباریل, پروپوکسور, فورادان آلدیکارپ را نام برد.

 

۴ ـ سموم پایروتروئید :

این گروه از سموم نسل جدیدی از حشره‎کش ها را بوجود آورده است.

منشاء این گروه از سموم از گل پیرتر بوده است که مبدأ آن ایران می‎باشد.

از نظر ساختمان شیمیایی, استر یک اسید و الکل می‎باشند. در دهه ۱۹۵۰ این گروه بصورت مصنوعی سنتز شدند.

اوّلین گروه از این سموم که به بازار عرضه شدند در مقابل نور سریعاً تجزیه می‎شدند.

متعاقباً بر روی فرمول شیمیایی آنها کارهای فراوانی انجام پذیرفت و سمومی به بازار عرضه گردید که خاصیت ابقائی بیشتری در طبیعت داشتند.

هم اکنون بیشترین استفاده را در کنترل حشرات خانگی و آفات کشاورزی به خود اختصاص داده‎اند.

مهمترین پایروتروئیدها عبارتند از :

آلترین, بیوآلترین, رزمترین, بیورزمترین, پرمترین, سایفلوترین, دلتامترین, سایپرمترین, لمبداسیهالوترین و فنترین.

هم‎اکنون سموم فوق را در کنترل ناقلین مالاریا به صورت های سمپاشی ابقایی داخل منازل, سمپاشی فضایی و استفاده از پشه‎بندهای آغشته به سموم، به کار می‎برند.

۵ ـ سموم جدید :

علاوه بر چهار گروه اصلی که قبلاً توضیح داده شد, هم اکنون انواع و اقسام سموم از گروه های مختلف به بازار عرضه شده است.

مکانیسم عمل این سم ها ممکن است با گروه های قبلی متفاوت باشد.

گروه دیگری بنام های تنظیم کننده رشد حشرات (ICR’s) به بازار عرضه شده است.

مکانیسم عمل آنها بر روی حشرات همانند هورمون های جلداندازی و جوانی حشرات است.

از مهمترین نمونه‎های این گروه می‎توان به متوپرن و دیفلوبنزورون اشاره نمود.

ترکیبات جلب کننده حشرات, ترکیبات دورکننده حشرات, عقیم کننده‎های شیمیایی و فرمون‎های حشرات نیز جهت کنترل به بازار عرضه شده‎اند که تا کنون مقدمات انجام طرح های تحقیقاتی خود را پشت سر می‎گذارند.

 

سم را چگونه و کجا باید نگهداری کرد ؟

۱- سم را باید دور از دسترس افراد و بچه ها و در محلی مجهز به درب و قفل مناسب نگهداری نمود .

۲- به هیچ وجه نباید در آشپزخانه و اطاق محل زندگی سم نگهداری شود .

۳- سم باید در قوطی و ظرف خودش نگهداری شود و هرگز نباید آن را داخل ظرف یا شیشه دیگر ریخت چون ممکن است اشتباهاً از آن استفاده شود .

۴- بعد از هر بار استفاده حتماً باید درب قوطی سم محکم بسته شود .

۵- سم را نباید با وسیله نقلیه ای که مسافر ، دام و یا مواد غذایی حمل می شود جابجا کرد .

۶ –  سم نباید در محل و یا نزدیک مواد غذایی نگهداری شود .

چه کسانی می توانند با سم کار کنند ؟

۱- کسی که سم و خطرات ناشی از آن را می شناسد و می داند که چگونه باید آن را بکار برد تا خطری متوجه خود و اطرافیان نباشد ( پس سمپاشی کار هر کسی نیست ).

۲ -کسی که سالم و قوی بنیه باشد ، مردان پیر ، زنان حامله و افراد کمتر از ۱۸ سال نباید به هیچ وجه سمپاشی نمایند .

۴- تمام کسانی که به بیماری خاصی مانند بیماریهای قلبی ، کلیوی و کبدی و یا حتی سرماخوردگی دچار هستند در زمان سمپاشی نباید حضور داشته باشند.

اصول ایمنی در کار با آفت کشها :

کلیه ظروف حاوی سموم و آفت کشها بایستی دارای برچسبی باشند که بر روی این برچسبها اطلاعاتی شامل نام و نوع سم، درجۀ سمیت، خصوصیات فیزیکی، شیمیایی ،اطلاعات بهداشتی سم، توصیه هایی در مورد کمکهای اولیه ، شرایط نگهداری و حریق آن ماده درج شده باشد.

تمام افرادی که از سموم دفع آفات استفاده می کنند باید قبل از مصرف اطلاعات کافی را در مورد ماده مورد نظر کسب کرده و از عوارض ناشی از تماس با سم اطلاع کافی داشته باشند.

در هنگام سم پاشی بایستی اطلاعاتی به ساکنین منطقه و یا محل در مورد زمان سم پاشی و نوع سموم مصرفی داده شده و به آنها گفته شود که اگر عوارض خاصی را مشاهده کنند سریعاَ موارد را گزارش نمایند.

کف انبارنگهداری سم بایستی از جنس بتون و غیر قابل نفوذباشد ، دارای دما و رطوبت مناسب (۱۵درجه سانتیگراد-۴۰% ) با تهویه کافی بوده وسموم در ظروف کاملا“ در بسته ،بدور از مواد غذایی و بر روی پالت،نگهداری شود .. در دسترس بودن کپسولهای اطفاء حریق و جعبه کمکهای اولیه در این محل ضروری است .

 

رعایت نکات ایمنی در هنگام سم پاشی :              

۱-  استفاده از وسایل حفاظت فردی مناسب شامل لباس کار یکسره با آستر نخی ،پیش بند از جنس نئو پرن ، دستکش پلاستیکی ساق بلند با آسترپنبه ای ، چکمه پلاستیکی با جورابهای نخی ، کلاه ، عینک و شیلد صورت ، ماسک تنفسی مناسب (برای اینکه سم با دست و بدن تماس پیدا نکند باید حتماً شخصی که سمپاشی می کند از لباس ، کلاه و دستکش پلاستیکی که بدن ، دست ها و موهای او را کاملاً بپوشاند استفاده نماید. ( شکل ۴-۱ )

چون ممکن است هنگام سمپاشی قطرات سم به چشم بپاشد ، فرد سمپاش باید از عینک مخصوص که چشم را کاملاً محافظت می کند ، استفاده کند.ذرات سم به صورت بخار یا پودر وارد دهان شده ، در اثر تنفس به ریه ها می رود. بنابراین موقع سمپاشی باید حتماً از ماسک و یا پارچه تمیز برای پوشاندن دهان و بینی استفاده شود.

برای اینکه موقع سمپاشی قطرای سم روی پاها نریزد و یا وقتی روی محل سمپاشی شده راه می روند ته کفش به سم آلوده نشود باید از چکمۀ بلند استفاده نمایند.)

۲- خودداری از مصرف هر گونه مواد خوراکی ، آشامیدنی و کشیدن سیگار در طول مدت سمپاشی

۳-   دور نگهداشتن افراد بخصوص کودکان از محل سمپاشی و خارج کردن حیوانات و پرندگان از محل سمپاشی

۴-  سمپاشی نبایستی در جهت وزش باد و یا در هنگام بارندگی انجام شود.

۵-  خودداری از ورود افراد به محیط سمپاشی شده برای مدت ۲۴ ساعت

 

نکات ایمنی بعد از انجام سم پاشی :

۱- تمیز کردن و شستشوی وسایل سمپاشی در پایان کار روزانه

۲- رها نکردن باقی مانده سموم موجود در پمپ سمپاشی در رودخانه ها و آبهای راکد و جاری .

۳- عدم استفاده از ظروف خالی سم به عنوان ظروف نگهداری مواد غذایی یا استفاده برای نگهداری غذای حیوانات .

۴- سوزاندن ظروف و پاکتهای خالی سم و دفن کردن قوطی های خالی فلزی سموم در زیر خاک .

۵- انجام معاینات دوره ای هر ۶ ماه یکبار برای کارگران سم پاشی .

۶- استحمام پس از پایان کار و تعویض کلیه لباسها و شستشوی کلیه وسایل حفاظتی مورد استفاده با آب و صابون .

به کسانی که سمپاشی می کنند موارد زیر را آموزش دهید :                                      

۱-  موقع سمپاشی از خوردن آب و غذا و کشیدن سیگار خودداری نمایند.

۲-  اگر سم به چشم پاشیده شد ، فوراً چشم را با آب زیاد شستشو دهند

.۳- اگر سم روی بدن ریخت باید فوراً محل را با اب و صابون بشویند.

۴-  اگر سم روی بدن ریخت باید فوراً محل را با اب و صابون بشویند.

۵-  پس از تمام شدن کار سمپاشی لباس، ماسک و چکمه را بیرون آورده ، دست ها و صورت را بشویند.

۶-  پس از اتمام کار محل سمپاشی شده را ترک نموده و در فضای آزاد استراحت کنند.

نکات دیگری که هنگام استفاده از سموم باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از :

– سمومی که برای کشتن موش ها استفاده می شود برای انسان بسیار خطرناک است.

– باید سم موش ، در محل هایی که دور از دسترس بچه ها و افراد دیگر است به کار رود.

– از ریختن آنها در نزدیکی مواد غذایی و یا محل هایی که گاو و گوسفند ، مرغ یا پرندگان نگهداری می شوند اجتناب نمایند.

– در صورتی که حیوانات این سم ها را بخورند و بمیرند و گوشت آنها مورد استفاده قراربگیرد باعث مسمومیت شده و خطرناک است.

– طعمه های موش دارای سموم ضد انعقاد خون هستند، اگر حیوانات یا انسان آنها را بخورد دچار خونریزی داخلی میشود

ممکن است از دهانه و بینی آنها خون جاری شود که در صورت برخورد با چنین مواردی باید آنها را ارجاع فوری داد.

ـ   برای جلوگیری از پیدا شدن حشرات در برنج و حبوبات ، آرد و … از قرص هایی استفاده می شود ( فسفید آلومینیوم ) که پس از باز کردن از محفظه ایجاد گاز سمی می کنند.

–  بعضی از مردم از خطرات این قرص ها اطلاعی ندارند و ممکن است در داخل اتاق لولۀ قرص ها را باز کرده و آن را در گونی برنج و یا حبوبات گذاشته و در همانجا بمانند

در نتیجه چون گاز سمی از قرص ها خارج می شود باعث مسمومیت افراد خواهد شد.

به علاوه اگر کسی این قرص ها را بخورد به شدت مسموم شده و ممکن است بمیرد.

 

بنابراین به دلیل خطرناک بودن این قرص ها موقع مصرف باید دقت کرد که :

  • بستۀ قرص ها دور از دسترس افراد و بچه ها و در محل قفل دار نگهداری شود.
  • قبل از به کار بردن در انبارها، باید تمام در و پنجره ها بسته باشد و شکاف ها با نایلون گرفته شود.
  • بعد از قرص گذاری نباید کسی در اتاق های اطراف انبار بخوابد.
  • هنگام خارج کردن قرص ها از داخل محفظه باید از دستکش پلاستیکی استفاده کرد.
  • اگر قرص داخل گونی حبوبات گذاشته می شود باید با کیسه نایلون کاملاً پوشانده و خارج از اتاق و در هوای آزاد قرار گیرد.
  • اگر کسی گاز فسفید آلومینیوم را تنفس کرده و دچار تهوع شده باشد، باید او را ارجاع بدهیم.

طریقۀ استفاده از حشره کش ها

 معمولاً برای رهایی از مزاحمت مگس ، پشه و سوسک از حشره کش ها استفاده می کنند.

داخل قوطی های حشره کش سم همراه با گاز قابل اشتعال وجو دارد.

بنابراین آنها را نزدیک شعلۀ آتش قرار ندهید و یا استفاده نکنید.

هنگامی که افراد در اتاق خوابیده اند و یا مشغول غذا خوردن هستند نباید از حشره کش استفاده شود.

چون ذرات سم روی بدن و غذاها می نشیند و یا از راه دهان و بینی وارد ریه ها میشود.

برای کم کردن خطرات اسپری ( افشانه ها ) باید نکات زیر رعایت شوند :

-باید افشانه ها را به هنگام مصرف کاملاً از صورت دور نگه داشت .

-این مواد نباید نزدیک حرارت نگهداری شوند.

-از افشانه هایی که روی آنها علامت « دوست لایۀ ازن » دارند استفاده شود .

– هیچگاه نباید قوطی های خالی افشانه را سوراخ کرده یا سوزاند.

– قوطی های افشانه نشت دار در محیط رها نشوند.

شرکت سفیر سلامت صنعت راد افتخار دارد با توجه به امکانات وتجهیزات و کارشناسان مجرب و باسابقه خود، خدمات مهندسی بهداشت حرفه ای و سمپاشی در تهران را در اختیار صنایع، ارگانها، نهادها، بیمارستانها و شرکتهای دولتی و خصوصی قرار دهد.

4 پاسخ
  1. محسن
    محسن گفته:

    سلام و سپاس فروان از آموزش خوبتان
    آیا برای چند گلدان که دچار آفت شته یا حشرات دیگر شده – وبرای دفع آنها از سم ارگانیک استفاده می شود – نیاز به پیروی از این دستورات هست منظورم نیاز به لباس مخوص و ماسک و دستکش و … می باشد
    لطفا راهنائی کنید

    پاسخ
    • مدیر سایت
      مدیر سایت گفته:

      با سلام و تشکر از شما
      نیازی به مجهز کردن به وسایل و تجهیزات ایمنی نمی باشد، گرچه استفاده از دستکش و ماسک بلامانع می باشد و ضرری ندارد.
      در ضمن برای گلدانهای خود می توانید از سموم ارگانیک_ کود مایع ۲ bino با خاصیت حشره کشی استفاده نمایید.

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *